Những lưu ý về đồng hồ

Dưới đây là những lưu ý khi dùng đồng hồ mà hầu hết người đeo chỉ biết sau khi đã mắc sai lầm. Nhiều người mua đồng hồ theo cảm tính: thích thiết kế, hợp túi tiền, rồi đeo. Nhưng đến khi đồng hồ chạy sai giờ, chết pin, hay bỗng nhiên dừng lại thì họ mới nhận ra mình không thực sự hiểu thứ đang đeo trên tay.

Đồng hồ pin (Quartz) — đơn giản hơn bạn nghĩ, nhưng cũng có điều cần lưu ý

Đồng hồ quartz hoạt động dựa trên một viên pin nhỏ truyền điện qua tinh thể thạch anh, tạo ra dao động cực kỳ ổn định để điều chỉnh kim. Đây là lý do đồng hồ pin chính xác hơn đồng hồ cơ rất nhiều — sai số thường chỉ vài giây mỗi tháng.

Thay pin đúng lúc. Khi đồng hồ quartz bắt đầu chạy chậm hoặc kim giật theo từng bước thay vì trượt mượt, đó là dấu hiệu pin sắp hết. Nhiều người biết điều này nhưng vẫn để đó vài tháng. Vấn đề là pin hết nếu không thay kịp sẽ rỉ và ăn mòn bộ tiếp điện bên trong — sửa tốn gấp nhiều lần so với thay pin thông thường.

Không phải tiệm nào cũng thay pin đúng. Khi thay pin, vỏ đồng hồ phải được mở và đóng lại đúng kỹ thuật để đảm bảo độ kín nước. Nhiều trường hợp đồng hồ chống nước bị hỏng không phải do va đập mà do tiệm thay pin không đóng lại đúng ron gioăng. Nên chọn chỗ uy tín hoặc trung tâm bảo hành chính hãng.

Đồng hồ quartz cao cấp cũng tồn tại. Grand Seiko Spring Drive hay dòng Bulova Precisionist là minh chứng rằng công nghệ quartz không đồng nghĩa với rẻ tiền. Nếu bạn ưu tiên độ chính xác tuyệt đối và không muốn bảo dưỡng phức tạp, quartz cao cấp là lựa chọn hoàn toàn hợp lý.

Đồng hồ cơ (Mechanical) — nhiều thứ cần hiểu hơn, nhưng xứng đáng

Đồng hồ cơ không dùng pin. Năng lượng đến từ lò xo chính được nén lại — hoặc bằng tay (manual) hoặc tự động qua chuyển động cổ tay (automatic). Bộ máy bên trong điều tiết năng lượng đó thành chuyển động đều đặn của kim đồng hồ.

Đây là lý do đồng hồ cơ có hồn — và cũng là lý do nó đòi hỏi sự chú ý nhiều hơn.

Hãy đeo đủ: Rotor tự lên dây cần chuyển động cổ tay để hoạt động. Nếu bạn để đồng hồ trên bàn vài ngày không đeo, lò xo sẽ hết năng lượng và đồng hồ dừng lại — đây là chuyện bình thường, không phải lỗi. Khi đó chỉ cần lắc nhẹ hoặc lên dây tay rồi chỉnh lại giờ là xong. Nếu bạn có nhiều đồng hồ luân phiên đeo, một hộp lên dây tự động (hộp xoay đồng hồ) sẽ giúp giữ tất cả luôn chạy.

Nhớ lên dây đều: Thói quen lên dây mỗi sáng — thường mất chưa đến 30 giây — giúp lò xo luôn ở trạng thái căng ổn định, từ đó đồng hồ chạy đều hơn. Không nên lên dây đến khi cảm thấy cứng tay vì đã đến giới hạn — dừng lại khi bắt đầu có lực cản nhẹ là đủ.

Đồng hồ cơ sai giờ là bình thường — trong giới hạn. Sai số ±15 đến ±30 giây mỗi ngày là chấp nhận được với đồng hồ cơ thông thường. Nếu sai nhiều hơn hoặc đột ngột thay đổi, có thể bộ máy cần được làm sạch và tra dầu lại. Đây là dấu hiệu nên đem đi bảo dưỡng, không phải bỏ đi.

Nhiệt độ và từ trường ảnh hưởng đến độ chính xác. Lò xo và bánh răng bên trong bộ máy cơ nhạy cảm với từ trường — loa máy tính, túi đựng laptop có khóa từ, hay thậm chí một số mặt bàn có nam châm đều có thể làm đồng hồ cơ chạy sai. Nếu đồng hồ đột ngột chạy nhanh bất thường mà không rõ lý do, nhiễm từ là nguyên nhân cần kiểm tra đầu tiên. Khử từ (demagnetizing) là thủ tục đơn giản mà hầu hết thợ đồng hồ đều làm được.

Bảo dưỡng — phần mà hầu hết mọi người bỏ qua

Cả đồng hồ pin lẫn đồng hồ cơ đều cần bảo dưỡng định kỳ, nhưng ở mức độ khác nhau.

Đồng hồ quartz về cơ bản chỉ cần thay pin đúng hạn và đôi khi kiểm tra ron gioăng nếu bạn thường xuyên tiếp xúc với nước. Không cần nhiều hơn thế.

Đồng hồ cơ nên được làm sạch và tra dầu lại mỗi 3 đến 5 năm tùy dòng bộ máy. Dầu bôi trơn bên trong bộ máy sẽ khô và đặc lại theo thời gian, làm tăng ma sát giữa các bánh răng — kết quả là đồng hồ chạy không đều, sai giờ nhiều hơn và dần mòn linh kiện. Bảo dưỡng đúng hạn không chỉ giữ đồng hồ chạy tốt mà còn kéo dài tuổi thọ bộ máy thêm nhiều thập kỷ.

Chống nước — đừng hiểu nhầm con số

Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là thấy ghi “30m water resistant” thì nghĩ có thể đeo khi bơi. Thực ra không phải vậy.

Các mức chống nước thực tế dùng như sau:

• 30m: Chống bắn nước, mưa nhẹ. Không rửa tay với đồng hồ này.
• 50m: Có thể rửa tay, bơi ở bề mặt trong thời gian ngắn.
• 100m trở lên: Bơi lội thoải mái.
• 200m trở lên: Lặn với ống thở, các hoạt động nước mạnh.

Lưu ý thêm: độ chống nước giảm theo thời gian vì ron gioăng lão hóa. Nếu đồng hồ của bạn thường xuyên tiếp xúc với nước, kiểm tra lại ron gioăng mỗi 1–2 năm là điều nên làm.

Tổng quan

Không cần hiểu từng bánh răng bên trong bộ máy để dùng đồng hồ tốt. Nhưng biết đồng hồ mình đang dùng thuộc loại gì, cần gì và phản ứng thế nào trong các tình huống thường gặp — đó là sự khác biệt giữa một chiếc đồng hồ dùng được vài năm và một chiếc đồng hồ đồng hành cả đời.